พระพุทธรูปสมัยสุโขทัย มีลักษณะเด่นอะไรบ้าง ?

‘ศิลปะสุโขทัย’ ถือกำเนิด มาจากแคว้นสุโขทัยได้รับศาสนาพุทธเถรวาทมาจากลังกา โดยศิลปะสุโขทัยได้รับการยกย่องว่าเป็นศิลปะไทยที่มีความงดงามที่สุด อีกทั้งยังมีลักษณะเด่นเป็นของตัวเอง โดยเฉพาะงานศิลปะ ‘พระพุทธรูปสุโขทัย’ อันมีลักษณะเด่นเป็นเอกลักษณ์ จนนักวิชาการทั้งหลายต่างยกย่องว่าเป็นยุคทองของงานประติมากรรมไทย เลยทีเดียว

พระพุทธรูปสุโขทัย

หมวดใหญ่

พระพุทธรูปสุโขทัยหมวดนี้ สามารถพบเห็นได้ทั่วไปอันเป็นลักษณะของงานศิลปะสุโขทัยโดยเฉพาะ มีลักษณะที่เห็นเด่นชัด คือ พระรัศมีเป็นเปลว , พระขนงโก่ง , ขมวดพระเกศาเล็ก , พระโอษฐ์อมยิ้มเพียงเล็กน้อย , พระอังสาใหญ่ , บั้นพระองค์เล็ก นิยมสร้างในท่าปางมาวิชัย ประทับขัดสมาธิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยง

หมวดกำแพงเพชร

พระพักตร์ตอนบนกว้าง , พระหนุเสี้ยม พระพุทธรูปสุโขทัยหมวดนี้ถูกค้นพบน้อยมาก

หมวดพุทธชินราช

พระพักตร์ค่อนข้างกลม , พระองค์งอวบอ้วน , นิ้วพระหัตถ์ทั้ง 4 เสมอกัน หมวดนี้มีความเชื่อกันว่า เริ่มสร้างมาตั้งแต่แผ่นดินพระเจ้าลิไท ช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 20 หรือหลังกว่านั้น

หมวดเบ็ดเตล็ด

อีกชื่อหนึ่งเรียกว่าหมวดวัดตะกวน โดยหมวดนี้มีศิลปะแบบเชียงแสนและลังกาเข้ามาผสมเป็นเนื้อเดียวกันอยู่มาก บางชายสังฆาฏิหรือจีวรสั้น , พระนลาฏแคบ หากแต่ฐานมักเป็นแบบสุโขทัย ส่วนชื่อที่เรียกว่าเป็นแบบวัดตะกวนนั้น อันเนื่องมาจากนักโบราณคดีได้พบพระพุทธรูปเหล่านี้ ณ วัดตะกวนในเมืองสุโขทัยเป็นครั้งแรก โดยพระพุทธรูปประเภทนี้บางองค์ อาจเป็นพระพุทธรูปรุ่นต้นๆ ของงานศิลปะประเภทนี้ก็เป็นได้ โดยศิลปะแบบเชียงแสงรุ่นแรกนี้ เกิดก่อนศิลปะแบบสุโขทัย เหล่าพระพุทธรูปปูนปั้นจำนวนมาก ที่ถูกค้นพบบริเวณเจดีย์ทิศตะวันออกและพระปรางค์วัดพระพายหลวงเป็นวัดเก่าในสมัยสุโขทัยก็มีลักษณะเป็นแบบนี้แทบทั้งสิ้น

โดยอาณาจักรสุโขทัย สร้างขึ้นมาด้วยการอ้างอิงจากเส้นทางการค้าที่สำคัญ จึงทำให้ได้รับรูปแบบของศิลปวัฒนธรรมมาจากหลายที่ ช่างสุโขทัยผู้มากฝีมือ ได้หยิบจุดเด่นที่น่าสนใจของแต่ล่ะศิลปะซึ่งมีความแตกต่างกัน แล้วนำมาปรับปรุง จนนำมาพัฒนาได้งานศิลปะรูปแบบใหม่ อันเป็นเอกลักษณ์ มีความเฉพาะตัว , อ่อนช้อย , งดงาม อีกทั้งยังเป็นงานศิลป์ที่เต็มไปด้วยความลึกล้ำ สะท้อนให้เห็นถึงสภาพเศรษฐกิจ , สังคม , การเมืองในอาณาจักรสุโขทัยได้อย่างดี แม้จะผ่านมากี่ยุคกี่สมัย ไม่ว่าใครเห็นก็ต้องจำแนกได้ อันดูจากความเป็นเอกลักษณ์ที่ผ่านการกลั่นกรองมาเป็นอย่างดี จนนักปราชญ์ผู้เชี่ยวชาญงานไทยโบราณ หลายท่านได้กล่าวตรงกันว่า ศิลปะสุโขทัย จัดเป็นศิลปะมีความสวยงามที่สุด อีกยุคหนึ่งของชนชาติไทย ซึ่งควรอนุรักษ์สืบต่อไปอนาคต